In Defence of Marxism

“Ýt nhÊt, nh÷ng c¨ng th¼ng nµy cã thÓ g©y nªn sù sôp ®æ vÒ tµi chÝnh vµ tiÕp theo sÏ lµ sù sôp ®æ tiÒn tÖ vµ thÞ trêng chøng kho¸n; tåi tÖ nhÊt, nh chóng ta ®· tõng chøng kiÕn trong thÕ kû qua, hËu qu¶ lµ chiÕn tranh vµ hçn lo¹n"

X· luËn trªn tê The Observer (Ngêi Quan S¸t), 2/1/00

"Sø mÖnh lÞch sö cña thêi ®¹i chóng ta lµ thay thÕ, rÌn luyÖn lùc lîng s¶n xuÊt, buéc hä ph¶i cïng nhau lµm viÖc trong sù hoµ hîp vµ ®¸p øng mét c¸ch phôc tïng nhu cÇu cña nh©n lo¹i. ChØ trªn nÒn t¶ng cña x· héi míi nµy con ngêi míi cã thÓ v¬n réng c¸nh tay vµ - mäi ngêi, kh«ng ph¶i chØ mét sè Ýt nh÷ng ngêi ®îc lùa chän - sÏ trë thµnh mét c«ng d©n víi ®Çy ®ñ søc m¹nh lý trÝ.

"Nhng ®©y cha ph¶i lµ c¸i ®Ých cuèi cïng. Kh«ng, ®©y míi chØ lµ ®iÓm xuÊt ph¸t."

Leon Trotsky *.

Bíc vµo b×nh minh cña mét thiªn niªn kû míi, tríc m¾t chóng ta lµ c¶ tiÒm n¨ng vÒ mét viÔn c¶nh cña nh÷ng tiÕn bé nh©n lo¹i hay lµ nh÷ng tai ho¹ kinh hoµng vµ khñng khiÕp nhÊt. TiÒm n¨ng cña nh©n lo¹i, víi nh÷ng c«ng nghÖ míi ®ang më ra, cho phÐp chóng ta x©y dùng mét x· héi kh«ng cã giai cÊp dùa trªn sù hîp t¸c, hµi hoµ vµ sung tóc. Chóng ta ®· cã thÓ cã mét thiªn ®êng thùc sù trªn tr¸i ®Êt nµy, mét thiªn ®êng mµ nh÷ng thÕ hÖ tríc ®©y chØ gi¸m m¬ íc ®Õn. Víi nh÷ng tiÒm n¨ng thõa hëng tõ lùc lîng s¶n xuÊt ®· ®îc tÝch luü h¬n 300 n¨m qua, th× ®iÒu nµy kh«ng hÒ lµ Kh«ng tëng hay chØ lµ mét sù h×nh dung ®Çy hoµi nghi. ThÕ nhng, hµng rµo c¶n trë kÕt côc nµy - hÖ thèng t b¶n chñ nghÜa dùa trªn chÕ ®é t h÷u vµ nhµ níc d©n téc - vÉn cßn chÆn ®øng tríc con ®êng cña chóng ta. NÕu cho phÐp nã tiÕp tôc, th× sÏ lµ sù suy sôp vÒ kinh tÕ, sù hçn lo¹n vµ nh÷ng cuéc chiÕn tranh côc bé kinh hoµng, nh ë Nam T cò.

Suèt thÕ kû qua, giai cÊp c«ng nh©n ®· liªn tiÕp ®øng lªn ®Êu tranh ®Ó c¶i biÕn x· héi, ®Æc biÖt lµ sau cuéc ®Êu tranh anh dòng cña giai cÊp c«ng nh©n Nga Th¸ng Mêi, 1917. MÆc dï chñ nghÜa anh hïng cña quÇn chóng nh©n d©n ®· ®ñ ®Ó tiÕn hµnh c¶i t¹o l¹i x· héi nhiÒu lÇn, nhng nh÷ng cè g¾ng cña hä ®· kÕt thóc trong thÊt b¹i. Nguyªn nh©n c¬ b¶n cña thÊt b¹i nµy lµ sù thÊt b¹i cña giíi l·nh ®¹o trong nh÷ng tæ chøc cò n¸t.

Nh÷ng ch¬ng tr×nh, chiÕn lîc, s¸ch lîc vµ häc thuyÕt ®Ó xo¸ bá chñ nghÜa t b¶n n»m trong kho tµng v« gi¸ chøa ®ùng nh÷ng t¸c phÈm cña Marx, Engels, Lenin vµ Trotsky. ThÕ nhng ®èi víi nh÷ng kÎ c¶i c¸ch vµ giíi l·nh ®¹o theo Stalin trong nh÷ng tæ chøc cña c«ng nh©n, nh÷ng t tëng nµy ®· - vµ vÉn ®ang - lµ mét cuèn s¸ch bÞ niªm phong. HËu qu¶ lµ, tiÕp theo cuéc c¸ch m¹ng Nga, nh÷ng sù kiÖn c¸ch m¹ng ë §øc, Trung Quèc, T©y Ban Nha vµ Ph¸p, còng nh nh÷ng cuéc c¸ch m¹ng kh¸c trong thêi kú sau chiÕn tranh, ®· bÞ ph¸ ho¹i vµ bÞ ph¶n béi bëi c¶ nh÷ng kÎ c¶i c¸ch vµ nh÷ng kÎ theo ®êng lèi Stalin.

Chñ nghÜa t b¶n ®· tõng bÞ lËt ®æ ë §«ng ¢u vµ Trung Quèc, mÆc dï dùa trªn h×nh thøc quèc h÷u, nh÷ng chÕ ®é míi xuÊt hiÖn l¹i ®îc h×nh thµnh trong sù tëng tîng cña bän cùc quyÒn Stalin Nga. Nh÷ng chÕ ®é nµy, kh«ng hÒ cã d©n chñ cho giai cÊp c«ng nh©n -mµ d©n chñ cho giai cÊp c«ng nh©n l¹i lµ mét ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®Ó tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi - ®· kÕt thóc bëi sù bÕ t¾c v× quan liªu vµ tiÕn ®Õn cuéc ph¶n-c¸ch m¹ng kh«i phôc chñ nghÜa t b¶n. Nh Trotsky ®· tiªn ®o¸n mét c¸ch tµi t×nh, bé m¸y quan liªu Stalin cuèi cïng sÏ t×m c¸ch b¶o vÖ quyÒn lùc vµ ®Æc quyÒn cña nã b»ng c¸ch kh«i phôc l¹i chñ nghÜa t b¶n.

Toµn cÇu ho¸

Bíc vµo mét thÕ kû míi vµ mét thiªn niªn kû míi, chñ nghÜa t b¶n ®· tõng phÇn vît qua nh÷ng khñng ho¶ng c¬ b¶n cña nã mµ ®· ®îc Marx gi¶i thÝch. HÖ thèng t b¶n cã thÓ lµm ®îc ®iÒu nµy lµ do ph¸t triÓn mét thÞ trêng thÕ giíi - c¸i gäi lµ "toµn cÇu ho¸" - nhng víi c¸i gi¸ lµ cµng nhiÒu m©u thuÉn míi vµ s©u s¾c h¬n. Toµn cÇu ho¸ cã nghÜa lµ ®Þnh mÖnh cña c¸c quèc gia g¾n chÆt l¹i víi nhau h¬n bao giê hÕt. "C¸c nÒn kinh tÕ cµng phô thuéc lÉn nhau h¬n nh mét kÕt qña cña nh÷ng luång tµi chÝnh vµ th¬ng m¹i khæng lå" tê The Observer(2/1/00). §Æc biÖt lµ nh÷ng lÜnh vùc c«ng nghiÖp míi cã liªn quan ®Õn c«ng nghÖ th«ng tin, vèn ®· lµm gia t¨ng cuéc khñng ho¶ng vÒ d thõa s¶n phÈm giê ®©y ®ang t¸c ®éng ®Õn mäi lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ. Nh ®· ®îc dù ®o¸n 150 n¨m tríc trong Tuyªn ng«n cña §¶ng céng s¶n, chñ nghÜa t b¶n ®· ®¹t tíi møc ®é tÝch tô vµ tËp trung t b¶n cha tõng thÊy. "NÕu tÝnh tæng t b¶n thÞ trêng cña chØ 5 cæ phiÕu - Microsoft, Dell, Intel, Cisco and SBC Communications - ta sÏ îc mét con sè gi¸ trÞ h¬n c¶ s¶n xuÊt hµng n¨m cña V¬ng quèc Liªn hiÖp Anh. Nãi c¸ch kh¸c, nã t¬ng ®¬ng víi nÒn kinh tÕ lín thø n¨m trªn thÕ giíi. Riªng Microsoft cã thÓ lµ mét nÒn kinh tÕ ®øng thø 11 trªn thÕ giíi", tê The Guardian(tê Ngêi B¶o vÖ)( 20/ 12/ 99).

Khñng ho¶ng ë mét níc sÏ cã hËu qu¶ gi¸n tiÕp ®Õn toµn bé thÕ giíi. Cuéc khñng ho¶ng t¹i ch©u A' nhanh chãng lan sang Nga råi tíi Mü La tinh. MÆc cho nh÷ng phÊn khÝch trèng rçng vÒ mét kiÓu mÉu kinh tÕ míi, cuéc khñng ho¶ng nµy cßn l©u míi kÕt thóc.

Gi¸ trÞ cæ phiÕu trong c¸c nghµnh c«ng nghiÖp thuéc c«ng nghÖ cao ®· vät tíi tËn m©y xanh, n¬i thËm chÝ chóng vÉn cßn t×m kiÕm tõng xu lîi nhuËn. Trong vßng ba th¸ng cæ phiÕu cña Colt t¨ng 125%, cña Logical lµ 100%, cña Sema lµ 54%. Sù ®iªn cuång trong ®Çu c¬ nµy ®· t¹o ra bong bãng gièng trong thÞ trêng chøng kho¸n(TTCK) cæ ®iÓn - nhÊt ®Þnh sÏ vì tung trong thêi gian tíi.

Tê The Guardian ph©n tÝch tiÕp "Wall Street vµ City cã vÎ nh v÷ng ch¾c nhÊt, víi c¸c chØ sè Dow Jones vµ Nasdaq ®ang ®¹t tíi nh÷ng ®Ønh cao míi. Nhng thµnh tÝch kú l¹ cña nh÷ng kÎ ®Çy tham väng ®· che dÊu mét thùc tÕ lµ thÞ trêng ®Çu c¬ lµm sôt gi¸ chøng kho¸n mét c¸ch tµn b¹o ®ang diÔn ra t¹i New York vµ Lu©n-®«n. Trong n¨m nay, h¬n mét nöa cña 500 cæ phiÕu S&P tôt gi¸

"Mét vµi nhµ ph©n tÝch ®· b¾t ®Çu tá ra lo ng¹i tríc xu thÕ trªn. Thùc sù kh«ng b×nh thêng khi c¸c chØ sè cña TTCK t¨ng vät t¹i thêi ®iÓm mµ cã nhiÒu cæ phiÕu tôt gi¸ h¬n lµ t¨ng gi¸. ThËm chÝ cßn kh«ng b×nh thêng h¬n khi kho¶ng c¸ch gi÷a mét sè lîng nhá c¸c TTCK t b¶n ho¸ cao vµ mét lo¹t c¸c TTCK ho¹t ®éng kÐm l¹i lín nh hiÖn nay. Thùc sù, xu híng gÇn ®©y cã nh÷ng ®iÒu t¬ng tù rÊt râ rµng nh thêi kú dÉn tíi sù sôp ®æ n¨m 1929...nh chóng ta ®· biÕt kÓ tõ Thêi kú §¹i Suy tho¸i cã mét nguy c¬ thùc sù lµ ®Çu c¬ mét c¸ch ®iªn d¹i vµ hËu qu¶ tai h¹i kh«ng thÓ tr¸nh khái cña nã cã thÓ g©y nªn sù ph¸ ho¹i ghª gím tíi nÒn kinh tÕ."

MÆc cho tÊt c¶ nh÷ng c¸i gäi lµ kú diÖu cña toµn cÇu ho¸ vµ cña c¸ch m¹ng c«ng nghÖ míi, chóng kh«ng hÒ lµm thay ®æi nh÷ng quy luËt chi phèi chñ nghÜa t b¶n mµ ®· ®îc Marx gi¶i thÝch trong bé T b¶n. Cã mét sù thËt lµ chñ nghÜa t b¶n sau chiÕn tranh ®· tr¶i qua mét c¬ may sèng sãt l©u h¬n. Cã ®îc ®iÒu nµy chñ yÕu lµ do sù më réng th¬ng m¹i thÕ giíi sau 1945, vµ sù bãc lét cha tõng thÊy t¹i c¸c níc thuéc ThÕ giíi Thø ba. Nhng nã ®ang ®¹t tíi giíi h¹n, nh cã thÓ nhËn thÊy ë t×nh tr¹ng tranh giµnh mét c¸ch tuyÖt väng v× thÞ trêng. ThÕ giíi cùu thuéc ®Þa ®· bÞ nh÷ng thÕ lùc G7 v¾t c¹n kiÖt - Ðp buéc hä ph¶i h¹ thÊp hµng rµo thuÕ quan, më cöa thÞ trêng, t h÷u ho¸ c¸c ngµnh dÞch vô c«ng céng, vµ tu©n theo nh÷ng mÖnh lÖnh cña Quü TiÒn tÖ Quèc tÕ (IMF) vµ cña Ng©n hµng ThÕ giíi.

"ThÕ giíi Thø ba"

T¹i ch©u Phi, bÊt chÊp tÊt c¶ nh÷ng tuyªn bè vÒ mét "ch©u Phi Phôc hng", hai thËp kû cuèi ®· chøng kiÕn sù khñng kho¶ng trÇm träng h¬n trªn kh¾p lôc ®Þa nµy. 600 triÖu d©n cña mét nöa khu vùc sèng díi møc nghÌo khæ. C¸c nÒn kinh tÕ bÞ IMF bãp chÆt - phóc lîi bÞ c¾t gi¶m vµ nî nÇn th× quay vßng. Sè tiÒn trang tr¶i nî gÊp ®«i sè tiÒn trang tr¶i cho gi¸o dôc c¬ b¶n. Tõ n¨m 1980 kinh phÝ giµnh cho gi¸o dôc gi¶m mét phÇn ba trªn mçi häc sinh. Trong nh÷ng n¨m 1990, 13 quèc gia ch©u Phi c¾t gi¶m ng©n s¸ch giµnh cho gi¸o dôc ®Ó ®¸p øng nh÷ng ch¬ng tr×nh cña IMF. T¹i Mali, Zambia, Burkina, vµ Chad chi tiªu cho gi¸o dôc gi¶m xuèng cßn 1% GDP hoÆc Ýt h¬n n÷a. Mét trong nh÷ng ¶nh hëng lµ qu¸ tr×nh t nh©n ho¸ trong gi¸o dôc; hËu qu¶ lµ trÎ em tíi trêng ngµy cµng Ýt h¬n. Cïng lóc ®ã, thËt lµ mét thø ®¹o ®øc t b¶n, c¸c quèc gia ch©u Phi tiªu kho¶ng 7 tû ®«-la mçi n¨m cho vò khÝ ®Ó chiÕn ®Êu trong nh÷ng cuéc triÕn tranh uû nhiÖm bÈn thØu cña c¸c thÕ lùc ®Õ quèc.

HiÖn nay, ThÕ giíi Thø ba ®ang bÞ cíp bãc triÒn miªn. Trong kû nguyªn tíi, thÕ giíi cùu thuéc ®Þa sÏ tr¶i qua hÕt biÕn ®éng nµy ®Õn biÕn ®éng kh¸c. Trong qu¸ khø, c¸ch m¹ng thuéc ®Þa ®· bÞ lµm chÖch ®êng bëi häc thuyÕt "hai giai ®o¹n" cña Stalin, häc thuyÕt nµy h¹ thÊp cuéc ®Êu tranh v× chñ nghÜa x· héi thµnh c¸i gäi lµ c¸ch m¹ng "d©n téc d©n chñ". BÕ t¾c nµy, dÉn ®Õn mét lo¹t thÊt b¹i vµ thôt lïi tõ ch©u A' cho tíi Trung §«ng, ®· më ®êng cho sù næi dËy cña chñ nghÜa håi gi¸o chÝnh thèng kú qu¸i. ThÕ nhng, sù sôp ®æ cña chñ nghÜa Stalin, vµ sù khñng ho¶ng cña nh÷ng trµo lu chÝnh thèng, nh ®îc chøng kiÕn ë Iran, sÏ mét lÇn n÷a më ®êng cho nh÷ng t tëng thiªn tµi cña Lenin, Trotsky vµ cña lý luËn vÒ C¸nh m¹ng Kh«ng Ngõng. ChØ víi c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa, l·nh ®¹o bëi giai cÊp c«ng nh©n vµ liªn minh víi nh÷ng n«ng d©n nghÌo khæ, míi cã thÓ t×m ®îc lèi tho¸t cho thÕ giíi cùu thuéc ®Þa.

Sù ra ®êi cña thÞ trêng thÕ giíi, cïng víi qu¸ tr×nh tËp trung t b¶n ®· t¹o ra mét thÕ giíi bÞ thèng trÞ bëi mét nhãm nh÷ng c«ng ty khæng lå tµn nhÉn. Chóng giµnh ®îc nhiÒu quyÒn lùc h¬n c¶ mét quèc gia. Trong lßng c¸c quèc gia bän t b¶n n¾m quyÒn kiÓm so¸t qu¸ tr×nh ph©n cùc thu nhËp vµ ph©n cùc sù giµu cã cha tõng thÊy kÓ tõ Thêi kú §¹i Suy tho¸i cña thËp kû 30. T¹i Mü, Bill Gate giµu h¬n 120 triÖu ngêi d©n B¾c Mü céng l¹i. Trªn kh¾p hµnh tinh, h¬n mét tØ ngêi sèng trong nghÌo tóng x¸c x¬, thu nhËp cña hä kh«ng b»ng 400 ngêi giµu nhÊt trªn tr¸i ®Êt nµy. Cho dï cã nh÷ng lêi nãi su«ng vÒ mét "sù phôc håi", trong lßng c¸c thµnh phè vÉn lµ trung t©m cña téi ph¹m, b¹o lùc vµ ma tuý, vµ còng kh«ng cã t¬ng lai høa hÑn g× cho nh÷ng thÕ hÖ míi. Sö dông tõ vùng míi, ë ®©y sù "biÖt lËp x· héi" ®· ®Õn t×nh tr¹ng cùc kú gay g¾t. GÇn ®©y trªn tê The Los Angeles Times (Thêi b¸o Los Angeles) cã ®¨ng mét bµi víi dßng tÝt "Thµnh phè Nçi ThÊt väng Lín", trong ®ã thø trëng Ng©n khè Mü, Lawrence Summers, ngêi ñng hé cho m« h×nh kinh tÕ Mü, ph¶i thõa nhËn "nh÷ng trí trªu cña sù bïng næ t¨ng trëng kinh tÕ hiÖn nay". Trong lÇn ph¸t biÓu víi ban qu¶n trÞ xuÊt s¾c cña c«ng ty Thung lòng Silicon, «ng nãi "mét ®øa trÎ sinh ra ë New York Ýt cã c¬ héi sèng sãt tíi 5 tuæi h¬n mét ®øa trÎ ®îc sinh ra ë Thîng H¶i." (29/4/98). Víi thùc tr¹ng nµy, t¹i mét ®Êt níc giµu m¹nh nhÊt hµnh tinh, chóng ®ang ta bíc vµo mét thiªn niªn kû míi.

Chñ NghÜa Stalin

§óng nh Trotsky dù ®o¸n, chñ nghÜa Stalin ë Liªn bang X« viÕt trë nªn thèi n¸t ®Õn møc nã kÕt thóc b»ng cuéc ph¶n c¸ch m¹ng kh«i phôc l¹i chñ nghÜa t b¶n. Bän quan liªu theo ®êng lèi Stalin ®· ph¶n béi C¸ch m¹ng Th¸ng Mêi, vµ t×m c¸ch biÕn b¶n th©n chóng thµnh bän t b¶n. ThÕ nhng, viÖc ¸p dông nh÷ng ®iÒu kú diÖu cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ víi mét nÒn kinh tÕ cã kÕ ho¹ch ®· bÞ ®Ëp tan, ®· ®Î ra mét chÕ ®é ch×m ®¾m trong sù suy tho¸i, dÉn ®Õn viÖc ph¸ ho¹i lùc lîng s¶n xuÊt, bÇn cïng ho¸ sè ®«ng d©n chóng, n¹n thÊt nghiÖp trÇm träng, tuæi thä tôt xuèng chãng mÆt. ThËm chÝ theo Ng©n hµng ThÕ giíi, 50% ngêi Nga sèng díi møc nghÌo khæ, n¨m 1989 lµ trªn 2%. Trong kh«ng ®Çy mét thËp kû tuæi thä nhanh chãng gi¶m tõ 72 xuèng cßn cã 59. Dï cho b¶n chÊt cña chñ nghÜa Stalin lµ cùc quyÒn vµ thèi n¸t nhng mét nÒn kinh tÕ cã kÕ ho¹ch ®· cã kh¶ n¨ng ®em l¹i viÖc lµm cho tÊt c¶ mäi ngêi, mét dÞch vô y tÕ miÔn phÝ vµ mét m¸i nhµ (dï rÎ tiÒn) trªn ®Çu hä. Liªn X« còng ®· tõng lµ siªu cêng quèc ®øng thø hai trªn thÕ giíi. ChÕ ®é T b¶n-ma-phi-a, cÊu kÕt víi nh÷ng kÎ quan liªu cùu Stalin, ®· ph¸ ho¹i nh÷ng thµnh tùu trªn vµ x« ®Èy d©n chóng ch×m ngËp trong ¸c méng. Nµo h·y chµo mõng nh÷ng ®iÒu kú diÖu cña chñ nghÜa t b¶n trong thÕ kû 21!

T¹i c¸c níc trung t©m cña ph¬ng T©y(®Æc biÖt t¹i Anh ) còng cã nh÷ng xu híng t h÷u ho¸, tù do kinh doanh vµ dèc søc tÊn c«ng c«ng nh©n. "Cuéc ph¶n c¸ch m¹ng" t¹i n¬i lµm viÖc ®· chøng kiÕn c¶nh gia t¨ng cêng ®é lao ®éng, t¨ng tèc ®é s¶n xuÊt, vµ ¸p dông mét chÕ ®é bãc lét tµn nhÉn. §iÒu nµy kh«ng chØ lµm ¶nh hëng tíi nh÷ng c«ng nh©n ¸o xanh mµ tíi c¶ khu vùc thuéc v¨n phßng bµn giÊy. Giai cÊp ®îc gäi lµ trung lu ®ang bÞ v« s¶n ho¸ trong mét thÕ giíi míi cã søc s¶n xuÊt yÕu kÐm. Nh Marx ®· gi¶i thÝch tríc ®©y, díi chÕ ®é t b¶n, viÖc ¸p dông m¸y mãc, ch¼ng nh÷ng kh«ng lµm gi¶m ngµy lµm viÖc, mµ cã xu híng kÐo dµi ngµy lµm viÖc. C«ng nh©n ë Anh - trong c¶nh bÞ tÊn c«ng d÷ déi - lµm viÖc nhiÒu giê h¬n, cã ngµy nghØ ng¾n h¬n vµ ®îc tr¶ l¬ng Ýt h¬n so víi c«ng nh©n ë c¸c níc kh¸c t¹i ch©u ¢u. KÕt qu¶ lµ sù gia t¨ng stress vµ t×nh tr¹ng èm yÕu trong giai cÊp c«ng nh©n vµ c¶ trong sè nh÷ng nhµ "chuyªn nghiÖp". T¹i Anh, mét cuéc §iÒu tra Lùc lîng Lao ®éng gÇn ®©y ®· cho thÊy mét nh©n viªn quÇy bar víi c«ng viÖc kh«ng æn ®Þnh cã møc ®é ®¶m b¶o viÖc lµm h¬n c¶ mét gi¸o s ®¹i häc cao cÊp! Chóng ta chøng kiÕn ¸p lùc tµn nhÉn lªn nh÷ng c«ng nh©n Ðp buéc hä lµm viÖc nhiÒu giê h¬n víi tiÒn l¬ng Ýt h¬n cèt ®Ó t¨ng lîng lao ®éng kh«ng ®îc tr¶ l¬ng - gi¸ trÞ thÆng d - cho nh÷ng «ng chñ. Liªn ®oµn lµm viÖc-qu¸ giê ®øng ®Çu lµ ë Hoa Kú, thµnh tr× cña chñ nghÜa t b¶n.

Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®iÒu nµy kh«ng thÓ kh¸c ®i ®îc. Vµ cßn n÷a, ch×a kho¸ cho mét cuéc c¸ch m¹ng v¨n ho¸ cho quÇn chóng nh©n d©n, víi viÖc më ®êng cho v¨n ho¸, nghÖ thuËt vµ gi¸o dôc lµ chÝnh ë chç gi¶m giê lµm viÖc. §©y chÝnh lµ tiÒn ®Ò ®Ó quÇn chóng tham gia vµo vËn hµnh nÒn c«ng nghiÖp, x· héi vµ nhµ níc. Nh ¡ng-ghen gi¶i thÝch, khi nµo cßn mét nhãm tiÓu sè ®Æc quyÒn sö dông ®Þa vÞ cña nã ®Ó b¶o vÖ sù ®éc quyÒn vÒ v¨n ho¸, chÝnh quyÒn, vµ khoa häc, th× nã sÏ l¹m dông ®Þa vÞ ®Ó duy tr× sù thèng trÞ giai cÊp cña nã. Trotsky gi¶i thÝch "Ai n¾m gi÷ s¶n phÈm-thÆng d, kÎ ®ã lµm chñ t×nh thÕ - cã sù giµu cã, cã nhµ níc, cã ch×a kho¸ vµo nhµ thê, vµo toµ ¸n, vµo khoa häc vµ nghÖ thuËt."

Bãc lét lao ®éng cña giai cÊp c«ng nh©n lµ ®éng lùc thóc ®Èy cña chñ nghÜa t b¶n. §ã chÝnh lµ nguån gèc cña bÊt b×nh ®¼ng. Chóng ta bíc vµo mét Thiªn niªn kû Míi, víi sù gia t¨ng cêng ®é lao ®éng, t×nh tr¹ng bÊp bªnh, lo ©u, vµ bÖnh tËt liªn quan tíi stress ¶nh hëng tíi nh÷ng tÇng líp d©n c réng lín. §· xuÊt hiÖn sù quay trë l¹i thêi kú ph¸t triÓn "b×nh thêng" h¬n cña chñ nghÜa t b¶n - nã tµn nhÉn h¬n, gièng nh thêi kú gi÷a hai cuéc chiÕn vµ phã mÆc cho t nh©n kinh doanh ë thÕ kû 19. Marx ®· gi¶i thÝch, hoµn c¶nh quyÕt ®Þnh nhËn thøc. Nh÷ng hoµn c¶nh míi cña chÕ ®é t b¶n ®ang chuÈn bÞ trong lßng x· héi mét phong trµo c¸ch m¹ng míi.

Khñng ho¶ng sù l·nh ®¹o

Sù håi phôc cña chñ nghÜa t b¶n tiÕp theo ChiÕn tranh ThÕ giíi lÇn thø II, n¶y sinh tõ sù thÊt b¹i cña lµn sãng c¸nh m¹ng sau chiÕn tranh, mét c¸ch biÖn chøng lµ ®Ó phôc vô cho viÖc hµn g¾n vÕt sÑo cña thËp kû 30. Nã ®· cho thÊy sù lín m¹nh vµ ®oµn kÕt cña giai cÊp c«ng nh©n trªn toµn thÕ giíi. Giai cÊp c«ng nh©n ®· trë nªn vòng m¹nh h¬n rÊt nhiÒu, thËm chÝ c¶ ë ThÕ giíi Thø ba, ®ã lµ níc Nga n¨m 1917. ThÊt b¹i trong viÖc tiÕn hµnh c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa h¬n 80 n¨m qua kh«ng hÒ liªn quan tíi sù yÕu kÐm cña giai cÊp c«ng nh©n. Tr¸ch nhiÖm nµy trùc tiÕp n»m ë tËp thÓ l·nh ®¹o phong trµo, mµ theo thuËt ng÷ M¸c-xÝt gäi lµ nh©n tè chñ quan. ChÝnh ®iÒu nµy lµ nguyªn nh©n cho sù tiÕp diÔn cña chÕ ®é t b¶n. N¨m 1938, Trotsky ®· viÕt " Cuéc khñng ho¶ng mµ nh©n lo¹i ®èi mÆt, lµ cuéc khñng ho¶ng sù l·nh ®¹o."

Khñng ho¶ng cña chñ nghÜa t b¶n tr¶i réng trªn ph¹m vi toµn cÇu sÏ mét lÇn n÷a më ra nh÷ng c¬ héi cho c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. ThÕ nhng nh÷ng thÊt b¹i cña giíi l·nh ®¹o cña chñ nghÜa c¶i c¸ch vµ chñ nghÜa Stalin ®· g©y nªn nh÷ng nçi thÊt väng vµ ch¸n n¶n. T¹i Anh, chÝnh chñ Blair thùc hiÖn nh÷ng chÝnh s¸ch t b¶n vµ trë thµnh mét b¶n sao cña §¶ng B¶o thñ. §iÒu nµy ®· lµm lan réng t×nh tr¹ng vì méng, ph¶n ¸nh qua kÕt qu¶ bÇu cö cuèi th¸ng n¨m vµ th¸ng s¸u. Trong giai ®o¹n tíi cuéc næi dËy cña giai cÊp c«ng nh©n chèng l¹i nh÷ng chÝnh s¸ch t s¶n-cÊp tiÕn lµ kh«ng thÓ tr¸nh khái. T¬ng tù nh ë T©y ¢u vµ NhËt B¶n, khi chñ nghÜa t b¶n l©m vµo khñng ho¶ng s©u s¾c, nh÷ng kÎ theo ®êng lèi d©n chñ x· héi ®· chÊp nhËn chÝnh s¸ch t s¶n-cÊp tiÕn, trong khi ®ã c¸c §¶ng "Céng s¶n" tiÕp tôc con ®êng c¶i c¸ch tai h¹i. T¹i Nga, nh÷ng kÎ l·nh ®¹o cùu Stalin trong §¶ng Céng s¶n Liªn bang Nga (CPRF) lµm chç dùa cho chÕ ®é Yeltsin/Putin. Dï cho Yeltsin bÊt ngê tõ chøc, ®©y lµ mét canh b¹c ®Ó ®a Putin lªn lµm tæng thèng vµo th¸ng ba, viÖc nµy vÉn kh«ng thÓ cøu v·n ®îc chÕ ®é nµy trong mét thêi gian l©u dµi. Mét cuéc c¸ch m¹ng Nga míi lµ kh«ng thÓ tr¸nh khái, vµ cã thÓ ®îc dÉn d¾t bëi sù xuÊt hiÖn cña cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi ®ang ®Õn gÇn.

Thiªn niªn kû Míi sÏ t¹o c¬ héi cho giai cÊp c«ng nh©n mét triÓn väng ®Ó lµm ®æi thay x· héi. Chñ nghÜa t b¶n ®· r¬i vµo ®êng cïng. Kh«ng gièng nh thêi kú 1914-1939, chiÕn tranh thÕ giíi cã vÎ nh bÞ lo¹i trõ, bëi vÉn tiÕp tôc ®ã mèi ®e do¹ huû diÖt h¹t nh©n treo l¬ löng trªn hµnh tinh nµy. DÉu vËy, chØ cã 17 ngµy "hoµ b×nh" kÓ tõ n¨m 1945, chiÕn tranh lu«n diÔn ra ë ®©u ®ã trªn thÕ giíi. Víi sù sôp ®æ cña chÕ ®é Stalin, quan hÖ thÕ giíi cha bao giê bÊt æn nh hiÖn nay. Tríc mÆt chóng ta lµ c¶ mét thêi kú bÊt æn s©u s¾c. Nã ®· kÝch ®éng ch¹y ®ua vò trang, hiÖn nay Liªn minh ch©u ¢u (EU) ®· tho¶ thuËn thµnh lËp mét lùc lîng ph¶n-øng-nhanh gåm 60.000 qu©n tinh nhuÖ, ®éc lËp víi NATO, ®Ó s½n sµng can thiÖp qu©n sù chèng c¸ch m¹ng thuéc ®Þa. Chñ nghÜa ®Õ quèc tµn ¸c ®· ph¬i bµy ë viÖc nÐm bom vµ cÊm vËn Iraq n¬i cã hµng triÖu trÎ em tö vong, cïng víi nh÷ng cuéc nÐm bom ph¸ ho¹i hµng lo¹t c¬ së h¹ tÇng cña Nam T. Qu©n ®éi Nga giê ®©y noi g¬ng ph¬ng T©y b»ng viÖc chinh phôc Chechnya mét c¸ch tµn b¹o. MÆc dï cã nh÷ng tiÕng than v·n gi¶ nh©n gi¶ nghÜa cña bän ®Õ quèc, chóng buéc ph¶i lµm dÞu bÌ lò Yeltsin/Putin b»ng hµng ngh×n ®«-la ®Ó ng¨n chÆn mét cuéc c¸ch m¹ng míi, kÌm theo nã sÏ lµ tÊt c¶ nh÷ng tiÒm Èn chøa ®ùng tÝnh chÊt quèc tÕ vµ c¸ch m¹ng.

Mét kû nguyªn c¸ch m¹ng míi sÏ ph¸t triÓn ë ph¬ng T©y, ë thÕ giíi cùu thuéc ®Þa vµ xuyªn suèt toµn bé hµnh tinh nµy. Cuéc c¸ch m¹ng Nga n¨m 1917 chñ yÕu ®îc më ®Çu bëi c¸ch m¹ng t¹i ch©u ¢u, mÆc dï vËy nã cã kÕt qu¶ díi mét thÕ giíi kÐm ph¸t triÓn. Giê ®©y chóng ta ®· tiÕn vµo mét kû nguyªn quyÕt ®Þnh cña c¸ch m¹ng thÕ giíi. Cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi míi, cã thÓ bíc ®Çu chØ lµm cho¸ng v¸ng giai cÊp c«ng nh©n trong mét thêi gian, cã thÓ lµm xuÊt hiÖn viÖc nèi l¹i ho¹t ®éng cña mét phÇn giai cÊp c«ng nh©n gièng nh nh÷ng t×nh thÕ cña cuéc c¸ch m¹ng T©y Ban Nha vµo thËp kû 30. Trong thêi kú hçn lo¹n nµy, nh÷ng sù kiÖn sÏ thö th¸ch c¸c ®¶ng theo ®êng lèi Stalin vµ ®êng lèi c¶i c¸ch. §«ng ®¶o c«ng nh©n, nh÷ng ngêi sÏ bÞ ®Èy nhanh vµo c¸c ho¹t ®éng chÝnh trÞ, ®Çu tiªn sÏ gia nhËp c¸c tæ chøc quÇn chóng truyÒn thèng, biÕn ®æi vµ l¹i biÕn ®æi chóng. Mét tiÕn tr×nh thÓ hiÖn khuynh híng cña chóng t«i ®· ®îc gi¶i thÝch rÊt nhiÒu n¨m tríc ®©y nhng ®· bÞ thê ¬ hoµn toµn bëi nh÷ng kÎ theo chñ nghÜa bÌ ph¸i. Mét cuéc c¸ch m¹ng thµnh c«ng ë mét ®Êt níc ®ãng vai trß quan träng, sÏ lµm biÕn ®æi c¶ thÕ giíi nµy.

Khñng ho¶ng thõa

Chñ nghÜa t b¶n ®· l©m vµo ngâ côt, ph¶n ¸nh ë sù bÊt lùc trong viÖc khai th¸c vµ sö dông ®Çy ®ñ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt trong c«ng nghÖ th«ng tin vµ m¸y tÝnh. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ sù lan réng cña cuéc khñng ho¶ng thõa nh ®· ®îc Marx gi¶i thÝch. S¶n suÊt thõa ("qu¸ n¨ng suÊt") ®ang ¶nh hëng tíi tÊt c¶ c¸c khu vùc kinh tÕ: xe h¬i, thÐp, n«ng nghiÖp, chÝp m¸y tÝnh, vµ c¸c khu vùc kh¸c. §Æc biÖt lµ ë §«ng Nam A', n¬i hai nÒn kinh tÕ thèng trÞ lµ Trung Quèc vµ NhËt B¶n ®ang l©m vµo nh÷ng khã kh¨n gi¶m ph¸t nghiªm träng. NhËt B¶n ®· r¬i vµo suy tho¸i trong thËp kû qua sau khi thÞ trêng chøng kho¸n cña níc nµy ®æ vì vµo n¨m 1989. Liªn tiÕp nh÷ng cè g¾ng nh»m lµm håi sinh nÒn kinh tÕ ®Òu thÊt b¹i, dï cho 124 ngh×n tØ yªn ®îc chi tiªu trong suèt 7 n¨m qua. Møc ®é nî cña NhËt B¶n ®· lªn tíi 120% GDP mét c¸ch chãng v¸nh. Trung Quèc ®ang tr¶i qua thêi kú suy gi¶m kinh tÕ víi sù tôt gi¶m møc ®é t¨ng trëng diÔn ra h»ng n¨m kÓ tõ n¨m 1992. T¨ng trëng kinh tÕ cña níc nµy gi¶m xuèng nhanh chãng trong n¨m võa qua vµ míi chØ ®îc chèng ®ì b»ng nguån chi tiªu khæng lå cña chÝnh phñ. Mét cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ tiÕp theo sÏ cã mét ¶nh hëng lµm tµn ph¸ Nam A' vÒ kinh tÕ, x· héi vµ chÝnh trÞ.

Theo mét bµi b¸o gÇn ®©y cña tê The Financial Times( Thêi B¸o Tµi chÝnh), Trung Quèc ®· tr¶i qua "26 th¸ng liªn tiÕp gi¶m ph¸t, ®©y lµ mét tai ¸ch kinh tÕ träng yÕu dÉn tíi nh÷ng cuéc chiÕn vÒ gi¸ c¶, lµm gi¶m sót lîi nhuËn biªn cña c¸c doanh nghiÖp nhµ níc vèn dÜ ®ang trong t×nh tr¹ng cùc kú khã kh¨n vµ t¸c ®éng tíi thu nhËp cña kho¶ng 900 triÖu d©n c ë vïng n«ng th«n. Tr×nh tr¹ng suy yÕu cña c¸c doanh nghiÖp nhµ níc lµm cho hä Ýt cßn kh¶ n¨ng tr¶ l·i c¸c mãn nî, g©y thªm ¸p lùc lªn hÖ thèng ng©n hµng nhµ níc. HÖ thèng ng©n hµng nµy l¹i ®ang bÞ ngËp ch×m bëi nh÷ng kho¶n cho vay tåi tÖ lªn tíi kho¶ng 25% tæng tµi s¶n"(29/12/99). Bµi b¸o ph©n tÝch tiÕp:" Mét nguyªn nh©n gi¶m ph¸t kh¸c - gi¸ b¸n lÎ gi¶m 2,8% vµo th¸ng mêi mét - t×nh tr¹ng khñng ho¶ng thõa vµ qu¸ cung. Nh÷ng cæ chai nµy sÏ rÊt khã dì bá bëi nh÷ng ph¶n ®èi chÝnh trÞ chèng l¹i viÖc ®ãng cöa nhµ m¸y - ®Æc biÖt ë cÊp ®é thµnh phè vµ thÞ trÊn. "Ng©n hµng ThÕ giíi íc tÝnh cã tíi h¬n 35% trong 140 triÖu c«ng nh©n ë khu vùc nhµ níc lµ "thÆng d so víi yªu cÇu". Víi ®éi qu©n thÊt nghiÖp ®· lªn tíi 100 triÖu ë n«ng th«n vµ 18 triÖu ë thµnh phè, râ rµng B¾c Kinh rÊt khiÕp sî vÒ nh÷ng biÕn ®éng x· héi ®ang s½n sµng bïng ph¸t. §· cã nh÷ng b¸o c¸o vÒ nh÷ng cuéc b·i c«ng vµ ph¶n ®èi lÎ tÎ cña c«ng nh©n ë mét vµi thµnh phè c«ng nghiÖp trong nh÷ng th¸ng gÇn ®©y. Cè g¾ng tuyÖt väng cña B¾c Kinh nh»m gia nhËp Tæ chøc Th¬ng m¹i ThÕ giíi (WTO) sÏ sím mang l¹i nh÷ng kÕt qu¶ tr¸i víi mong ®îi bëi chóng sÏ buéc ph¶i më cña thÞ trêng cho c¹nh tranh níc ngoµi. Cuéc khñng ho¶ng ë Nam A' cha hÒ kÕt thóc. Nã míi chØ b¾t ®Çu.

C«ng nghÖ míi, díi mét nÒn kinh tÕ cã kÕ ho¹ch cã thÓ hoµn toµn biÕn ®æi thÕ giíi nµy vµ b¶o ®¶m møc sèng ®îc n©ng cao cho tÊt c¶ mäi ngêi, l¹i chØ lµm gia t¨ng nh÷ng khã kh¨n cho thÕ giíi t b¶n. Toµn cÇu ho¸ kh«ng cã nghÜa lµ gi¶m nhÑ nh÷ng khã kh¨n mµ tr¸i l¹i lµ sù t¨ng cêng h¬n nh÷ng m©u thuÉn. T×nh tr¹ng th¶ næi trong thÞ trêng thÕ giíi vµ cña c¸c trung t©m tµi chÝnh lµm cho hÖ thèng cµng thªm bÊt æn vµ dÔ bay h¬i. Bän t b¶n cµng trë nªn ¨n b¸m h¬n khi chóng ®Çu t Ýt h¬n vµo c«ng nghiÖp, ®Çu t nhiÒu h¬n vµo dÞch vô vµ giao dÞch tµi chÝnh. Trß cê b¹c trong thÞ trêng chøng kho¸n vµ tiÒn b¹c ®· trë thµnh mèi bËn t©m chÝnh, víi nh÷ng nguån tµi chÝnh lªn tíi 25 ngh×n tØ ®«-la lu©n chuyÓn kh¾p nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Giai cÊp thèng trÞ ®· mÊt hÕt c¶m gi¸c vÒ sù c©n ®èi còng nh sø mÖnh lÞch sö cña chóng. Chóng ®· trë thµnh mét c¸i phanh víi m·nh lùc ghª gím k×m h·m x· héi, ®óng nh bän quý téc phong kiÕn trong qu¸ khø.

Sù bÕ t¾c cña chñ nghÜa t b¶n ®îc ph¶n ¶nh ë cuéc khñng ho¶ng trong b¶n th©n giai cÊp l·nh ®¹o, bÞ ¸m ¶nh bëi nh÷ng bÊt æn trong hÖ thèng cña chóng. Chóng nãi vÒ mét cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp míi, nhng l¹i ®ang ph¶i ®èi mÆt víi t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp ë tÊt c¶ c¸c níc t b¶n träng yÕu. §©y kh«ng ph¶i lµ sù thÊt nghiÖp cã tÝch chÊt "chu kú", mµ lµ sù thÊt nghiÖp cã tÝnh chÊt "cÊu tróc" h÷u c¬ ®ang gÆm nhÊm trong tËn ruét lâi x· héi. Hµng triÖu ngêi buéc ph¶i lµm viÖc l©u h¬n vµ cùc nhäc h¬n, trong khi ®ã còng cã hµng triÖu ngêi ®ang bÞ kho¶n trî cÊp thÊt nghiÖp lµm cho chÕt dÇn chÕt mßn. Lßng tin tëng vÒ thêi kú t¨ng trëng cña giai ®o¹n 1948-1974 ®· biÕn mÊt. Díi søc Ðp cña giai cÊp c«ng nh©n, chñ nghÜa t b¶n ®· tõng b¶o ®¶m c¶i c¸ch vµ viÖc lµm ®Çy ®ñ mét c¸ch t¹m thêi. Giê ®©y tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu trªn ®· kÕt thóc.

Nh÷ng nhµ chiÕn lîc lo xa nhÊt còng ®ang bÞ thiªu ®èt bëi sù nghi hoÆc vµ thËm chÝ c¶ sù ho¶ng hèt. Nh÷ng ngêi nh Georg Soros, KJ Galbraith, vµ thËm chÝ c¶ Milton Friedman, ®Òu c¶nh b¸o vÒ sù gia t¨ng khñng ho¶ng cã thÓ ph¸ huû c¶ hÖ thèng trõ phi khÈn tr¬ng thùc hiÖn ngay mét ®iÒu g× ®ã. Hä c¶m nhËn ®îc sù bÊt æn chung trong hÖ thèng t b¶n vµ nh×n vÒ t¬ng lai víi t©m tr¹ng lo ©u ®ang t¨ng dÇn. Hä nhËn thøc ®îc hÖ thèng cña hä ®ang trong t×nh tr¹ng khã kh¨n trÇm träng, nhng bÊt lùc trong viÖc tr¸nh mét th¶m ho¹ ®ang l¬ löng trªn ®Çu. Vµo thêi gian khñng ho¶ng ë níc Nga mïa thu n¨m 1998, Soros ®· c¶nh b¸o r»ng t b¶n ®· r¬i vµo c¶nh "ngµn c©n treo trªn sîi tãc." Chóng chØ võa míi t¹m thêi tho¸t khái hoµn c¶nh nµy. Nhng chØ t¹m thêi mµ th«i. L·nh ®¹o tê The Observer ®¸nh gi¸: "ChØ cÇn nh×n l¹i ®Çu thÕ kû qua chóng ta sÏ thÊy nh÷ng t×nh huèng t¬ng tù - thÞ trêng thÕ giíi xuÊt hiÖn, mét kû nguyªn cña hµng lo¹t ph¸t kiÕn c«ng nghÖ vµ viÖc s¸ng t¹o ra mét hÖ thèng tµi chÝnh thÕ giíi - mang l¹i sù bÊt b×nh ®¼ng cã hËu qu¶ ®· ®îc chøng minh lµ kh«ng thÓ kiÓm so¸t næi vµ cßn ®Æt nÒn mãng cho chiÕn tranh vµ suy tho¸i." (2/1/00). Cã mét bãng ma ®ang ¸m ¶nh chñ nghÜa t b¶n, bãng ma cña c¸ch m¹ng.

Khñng ho¶ng ý thøc hÖ

Sù khñng ho¶ng kÐo dµi ph¶n ¸nh ë sù khñng ho¶ng ý thøc hÖ, thÓ hiÖn ë cuéc khñng ho¶ng trong c¸c ®¶ng vµ kÕt cÊu chÝnh trÞ, trong nhµ thê, ®¹o ®øc, gia ®×nh t s¶n vµ thËm chÝ c¶ trong khoa häc vµ triÕt häc. Ho¹t ®éng chÝnh trÞ trë nªn tham nhòng khñng khiÕp. Nh÷ng vô bª bèi quanh tæng thèng Clinton, §¶ng B¶o thñ Anh, §¶ng D©n chñ Thiªn chóa Gi¸o §øc vµ I-ta-li-a, còng nh ë nh÷ng n¬i kh¸c n÷a, ®· ph¶n ¸nh b¶n chÊt thèi n¸t cña chñ nghÜa t b¶n. Sù bÊt æn nµy trµn xuèng tõ trªn nãc cña toµn x· héi, n¬i ngËp ch×m mét nçi lo ©u vÒ t¬ng lai. "TÝnh hîp lý vÒ kinh tÕ ®Õn l¹nh lïng cña chñ nghÜa t b¶n, trong ®ã mäi c¬ quan ®Òu lÖ thuéc vµo nh÷ng toan tÝnh vÒ lç l·i, kh«ng tr¶ lêi vÊn ®Ò ®Æt ra cho mçi con ngêi vµ cho mçi x· héi r»ng cã nhiÒu ®iÒu cÇn cho cuéc sèng h¬n lµ ch¹y theo hiÖu qu¶ kinh tÕ. Chóng ta võa lµ nh÷ng sinh vËt cã tÝnh chÊt x· héi vµ võa nh÷ng sinh vËt cã tÝnh chÊt kinh tÕ." Tê The Observer.

Sau 20 n¨m chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ph¶n ®éng ®îc nu«i dìng bëi nh÷ng kÎ nh Th¸t-ch¬ vµ Ri-g©n, sù thèi n¸t cña chñ nghÜa t b¶n cßn ph¶n ¸nh ë sù quay trë l¹i cña chñ nghÜa vËt chÊt th« b¹o trong mét x· héi tranh giµnh cÊu xÐ lÉn nhau. Marx ®· mét lÇn gi¶i thÝch trong nh÷ng trang ®Çu tiªn cña bé T b¶n, r»ng h×nh thøc s¶n xuÊt t b¶n thÓ hiÖn b¶n th©n nã nh mét sù "tÝch luü hµng ho¸ khæng lå". ¤ng gi¶i thÝch r»ng hÖ thèng nµy, dùa trªn sù bãc lét lao ®éng con ngêi díi h×nh thøc bÞ che dÊu, quan hÖ thùc sù gi÷a ngêi víi ngêi bÞ biÕn thµnh quan hÖ gi÷a nh÷ng ®å vËt. C«ng nh©n bÞ coi mét c¸ch gi¶n ®¬n nh nh÷ng " hµng ho¸", bÞ nh÷ng «ng chñ t b¶n vøt bá nh nh÷ng hµng ho¸ kh¸c. Nh÷ng hµng ho¸ nµy lµ g×, nhµ t b¶n kh«ng hÒ quan t©m, nhµ t b¶n chØ quan t©m tíi viÖc lµm sao mau chãng biÕn chóng thµnh tiÒn. Nhµ s¶n xuÊt xe h¬i Lord Stokes tuyªn bè "T«i kh«ng quan t©m tíi viÖc s¶n xuÊt xe h¬i, t«i quan t©m tíi viÖc lµm ra tiÒn."

Trotsky ®· cã lÇn lu ý vÒ quan hÖ ë Mü - thµnh tr× cña thÕ giíi t b¶n - r»ng quan hÖ tiÒn b¹c ®· ngËp s©u vµo trong ý thøc d©n téc ®Õn møc con ngêi ®îc xem nh ®¸ng gi¸ bao nhiªu ®«-la. Ngµy nay, nh÷ng quan hÖ thÞ trêng vµ ý thøc hÖ lan trµn kh¾p lÜnh lùc cuéc sèng, tõ trêng häc còng vËn hµnh nh viÖc kinh doanh, tíi bÖnh viÖn vµ tÊt c¶ c¸c h×nh thøc dÞch vô c«ng céng. TÊt c¶ mäi thø ph¶i ®îc t nh©n ho¸ vµ trao cho nh÷ng c«ng ty lín. B¹n kh«ng cßn lµ "hµnh kh¸ch" cña mét m¹ng líi ®êng s¾t t nh©n n÷a, mµ lµ mét "kh¸ch hµng". Cã nghÜa b¹n lµ mét ngêi nµo ®ã cã tiÒn ®Ó tr¶. Mäi thø bÞ quy thµnh mèi giao dÞch kinh doanh. Quan hÖ con ngêi bÞ h¹ thÊp vµ lÖ thuéc vµo kinh tÕ thÞ trêng. Con ngêi bÞ coi nh nh÷ng ®å vËt, trong khi ®ã ®å vËt, ®Æc biÖt lµ tiÒn l¹i ®îc c©n nh¾c víi nçi kÝnh sî, bëi nã chøa ®ùng søc m¹nh siªu nhiªn to lín. Marx m« t¶ ®©y lµ chñ nghÜa sïng b¸i vËt chÊt g¾n liÒn víi x· héi dùa trªn nÒn t¶ng nh÷ng quan hÖ t b¶n.

Nh chóng t«i ®· gi¶i thÝch trong cuèn s¸ch "Reason in Revolt"(t¹m dÞch lµ Lý trÝ ®ang Næi dËy), ®îc ph¸t hµnh ®Ó tëng nhí 100 n¨m ngµy mÊt cña Frederick Engels. "Trong x· héi t b¶n, con ngêi bÞ coi nh nh÷ng hµng ho¸ kh«ng thÓ thiÕu ®îc. Mét thø hµng ho¸ mµ nÕu kh«ng thÓ b¸n sÏ n»m × cho ®Õn khi chóng chÕt dÇn chÕt mßn. Do nçi khiÕp sî vÒ nh÷ng hËu qu¶ x· héi, chóng kh«ng ®îc phÐp chÕt ®ãi hµng lo¹t. Do vËy, trong mèi m©u thuÉn tíi cïng cùc cña chñ nghÜa t b¶n, bän t s¶n buéc ph¶i nu«i sèng nh÷ng ngêi thÊt nghiÖp, thay v× ph¶i ®îc hä nu«i sèng. Cã mét t×nh tr¹ng thùc sù ngu xuÈn, con ngêi mong muèn lµm viÖc, ®Ó ®em l¹i cña c¶i cho x· héi, th× l¹i bÞ ng¨n c¶n lµm ®iÒu ®ã bëi `nh÷ng quy luËt thÞ trêng.'

"§©y lµ mét x· héi v« nh©n ®¹o, n¬i con ngêi bÞ lÖ thuéc vµo ®å vËt. LiÖu cã ®iÒu g× ®¸ng ng¹c nhiªn kh«ng khi mét sè ngêi nµy c xö mét c¸ch v« nh©n ®¹o? H»ng ngµy nh÷ng tê b¸o l¸ c¶i ngËp trµn nh÷ng c©u truyÖn ghª rîn vÒ nh÷ng vô ngîc ®·i kinh hoµng chèng l¹i kÎ yÕu, ®ã lµ bé phËn Ýt cã kh¶ n¨ng tù vÖ nhÊt trong céng ®ång - phô n÷, trÎ em, vµ ngêi giµ. §©y lµ thíc ®o chÝnh x¸c cho ®¹o ®øc x· héi. LuËt ph¸p ®«i lóc còng trõng ph¹t nh÷ng vi ph¹m nµy, mÆc dï nh×n chung téi ph¹m chèng l¹i nh÷ng kÎ giµu cã th× thêng bÞ c¶nh s¸t s¨n ®uæi h¨ng h¸i h¬n lµ nh÷ng téi ¸c chèng l¹i nh÷ng con ngêi b×nh thêng. Nhng trong mäi hoµn c¶nh, gèc rÔ x· héi s©u xa cña téi ph¹m n»m ngoµi søc m¹nh cña toµ ¸n vµ c¶nh s¸t. ThÊp nghiÖp ®Î ra tÊt c¶ c¸c lo¹i téi ph¹m. Nhng cßn cã nh÷ng yÕu tè kh¸c n÷a, nh÷ng yÕu tè tinh vi h¬n nhiÒu.

"§ang trµn ngËp mét thø v¨n ho¸ Ých kû, tham lam vµ döng dng tríc nh÷ng ®au khæ cña ngêi kh¸c, ®Æc biÖt trong hai thËp kû qua, tõ khi thø v¨n ho¸ nµy l¹i mang dÊu Ên cña Thatcher vµ Reagan, kh«ng cßn nghi ngê g× n÷a ®· ®ãng mét vai trß quyÕt ®Þnh, dï thËt khã ®Þnh lîng. §©y lµ bé mÆt thùc sù cña chñ nghÜa t b¶n, chÝnh x¸c h¬n lµ cña t b¶n tµi chÝnh vµ ®éc quyÒn - tµn nhÉn, th« b¹o, tham lam vµ ®éc ¸c. §©y lµ chñ nghÜa t b¶n trong giai ®o¹n thèi n¸t suy tµn, g¾ng gîng lµm håi sinh l¹i søc sèng m¹nh mÏ cña nã thêi trai trÎ. Chñ nghÜa t b¶n ¨n b¸m, giµnh u tiªu râ rµng cho nh÷ng xoong thÞt tµi chÝnh vµ ®Çu c¬ tiÒn tÖ, thay v× cho viÖc s¶n xuÊt ra cña c¶i thùc sù. Nã thÝch 'dÞch vô' h¬n lµ c«ng nghiÖp. Nã ®ãng cöa c¸c nhµ m¸y nh ®ãng nh÷ng hép diªm, ph¸ huû mét c¸ch nhÉn t©m toµn bé së h÷u tËp thÓ vµ c¸c nghµnh c«ng nghiÖp, vµ khuyªn nhñ thî má vµ thî luyÖn kim t×m viÖc lµm ë nh÷ng quÇy b¸n b¸nh h¨m-b¬-g¬. ThÕ kû 20 nµy t¬ng ®¬ng víi ' H·y ®Ó chóng ¨n b¸nh' "(Woods & Grant, trang 409)

Giê ®©y nh÷ng kÎ l·nh ®¹o theo ®êng lèi c¶i c¸ch, nh Tony Blair, bËn bÞu víi viÖc nh¹i l¹i nh÷ng ¶nh hëng vÒ ®¹o ®øc nµy. Chóng yªu cÇu c«ng nh©n phñ phôc tríc T b¶n b»ng c¸ch chÊp nhËn nh÷ng ph¬ng ph¸p lµm viÖc "linh ho¹t". Hä ph¶i trë thµnh c«ng cô kinh doanh mÒm dÎo díi c¸i tªn "hiÖn ®¹i ho¸", "n¨ng suÊt", "toµn cÇu ho¸", vµ "c¹nh tranh". §óng theo phong c¸ch Victoria, chóng gi¶ng gi¶i cho nh÷ng ngêi thÊt nghiÖp r»ng ph¶i ®i t×m viÖc lµm - cø nh lµ hä cã lçi cho c¶nh khèn khæ cña hä. Trî cÊp Nhµ níc ph¶i ®îc "hiÖn ®¹i ho¸", nghÜa lµ ph¶i bÞ c¾t gi¶m ®Õn tËn x¬ng tuû vµ ®îc bæ sung bëi khu vùc t nh©n "tuyÖt vêi", gièng nh håi thÕ kû 19. C¸c nhµ c¶i c¸ch c¸nh h÷u giê ®©y ®i lÔ t¹i ng«i ®Òn cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng, cø lµm nh thÓ nã s¾p chÕt ®Õn n¬i råi. Blair tuyªn bè "Chóng ta lµ ®¶ng cña kinh doanh." Trong lóc ®ã Stephan Byers, th ký th¬ng m¹i, thóc giôc c¸c «ng chñ c«ng ty ban thëng b¶n th©n hä "l¬ng h¹ng thÕ giíi ", trong khi ®ã c«ng nh©n nªn biÓu hiÖn "sù kiÒm chÕ". Gièng hÖt bän míi phÊt, chóng ph¶i chøng tá lßng trung thµnh bÊt diÖt ®èi víi giai cÊp thèng trÞ mét c¸ch th« bØ nhÊt. Gièng nh, Urial Heap** cÇm Kinh th¸nh trong tay, chóng tù ®æ sôp xuèng n»m phôc díi ®Êt tríc «ng chñ t s¶n míi cña chóng. Chóng lµm ta liªn tëng tíi nh÷ng con lîn trong ch¬ng cuèi cña cuèn Trang tr¹i Sóc vËt.

Nh÷ng kÎ c¶i c¸ch nµy, tù ho¹ ch©n dung chóng nh nh÷ng ngêi "thùc tÕ", ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ sù gia t¨ng chia rÏ giai cÊp. C¸c thµnh phè trung t©m, nh Glasgow, ®ang bÞ hµnh h¹ bëi nghÌo ®ãi vµ tuyÖt väng. KÌm theo nghÌo ®ãi lµ bÖnh tËt. Mét nghiªn cøu gÇn ®©y ë Trêng §¹i häc Bristol cho thÊy mét kho¶ng c¸ch vÒ tuæi thä gi÷a ngêi giµu vµ ngêi nghÌo g©y söng sèt - vµ kho¶ng c¸ch nµy vÉn ®ang réng thªm. NÕu b¹n cµng nghÌo h¬n th× b¹n cµng cã nhiÒu c¬ héi h¬n ®Ó chÕt tríc tuæi 65, chÞu ®ùng bÖnh tËt suy nhîc hoÆc cã con chÕt tríc lóc nã lªn 1 tuæi. Uû ban Lao ®éng Quèc gia vÒ vÊn ®Ò c«ng b»ng x· héi trong nh÷ng n¨m 1990 ®· ghi nhËn sù chªnh lÖch vÒ tuæi thä tíi 8 n¨m gi÷a khu giµu cã phÝa ngoµi Sheffield vµ khu ®« thÞ v« cïng tóng quÉn trong trung t©m. B¸o c¸o gÇn ®©y nhÊt ®· cho thÊy kho¶ng c¸ch vÒ tuæi thä tíi 9,5 n¨m gi÷a nh÷ng ngêi cã tr×nh ®é chuyªn m«n vµ nh÷ng ngêi lao ®éng ch©n tay kh«ng cã chuyªn m«n.

"Giê ®©y sù kh¸c biÖt vÒ tû lÖ tö vong gi÷a khu vùc giµu vµ nghÌo ë møc tåi tÖ nhÊt trong ch©u ¢u. ThËm chÝ c¸i hè ng¨n c¸ch nµy ®ang ngµy cµng réng ra nµy ®· ®Èy V¬ng quèc Liªn hiÖp Anh xuèng thÊp h¬n trong b¶ng tuæi thä cña nh÷ng quèc gia ph¸t triÓn. Nghiªn cøu míi ®©y cho thÊy 10 khu vùc bÇu cö víi nh÷ng ghi nhËn vÒ t×nh tr¹ng søc khoÎ tåi tÖ nhÊt cã tØ lÖ tö vong gÊp ®«i so víi 10 khu vùc cã t×nh tr¹ng søc khoÎ tèt nhÊt. Gi÷a khu vùc bÇu cö ®øng ®Çu (Wokingham) vµ khu vùc ®øng cuèi(Glasgow Shettleston) cã hiÖn tîng chªnh lÖch vÒ tû lÖ tö vong tíi 4 lÇn. Nhng kh«ng chØ dõng l¹i ë tû lÖ tö vong. C¸c biÓu ®å thèng kª vÒ bÖnh tËt ®· chØ ra r»ng cã mét sù ph©n bè kh«ng ®Òu t¬ng tù ®èi víi t×nh tr¹ng ®au yÕu, bÖnh tËt, nçi thèng khæ vµ lo ©u... trong 100 khu vùc bÇu cö cã t×nh tr¹ng søc khoÎ tåi tÖ nhÊt, 97 thuéc vÒ C«ng §¶ng, trong 100 khu vùc bÇu cö cã t×nh tr¹ng søc khoÎ tèt nhÊt 81 thuéc vÒ §¶ng B¶o thñ."(tê The Guardian, 3/12/99 ). T¬ng lai kh«ng cã g× s¸ng sña h¬n. "NÕu chóng ta nghÜ r»ng bÊt b×nh ®¼ng giê ®©y trë nªn kh«ng thÓ chÊp nhËn ®îc th× nh÷ng g× høa hÑn më ra trong nh÷ng n¨m tíi sÏ ®a chóng ta tíi nh÷ng bÊt b×nh ®¼ng míi." tê The Guardian(2/1/2000).

Hai thËp kû cña ph¶n c«ng «n hoµ ®· mang l¹i nh÷ng hËu qu¶ réng kh¾p. Cèi xay guång cña tiÕn bé kinh tÕ ®· buéc c«ng nh©n ph¶i t×m lèi tho¸t khái nh÷ng giam h·m cña chñ nghÜa t b¶n, b»ng c¸ch lµm viÖc qu¸ giê, lµm viÖc gÊp ®«i, vµ b»ng nh÷ng c¸ch kh¸c t¬ng tù nh vËy. §iÒu nµy nh»m c¶n trë c«ng nh©n khái sù l«i kÐo vµo phong trµo c«ng nh©n. ViÖc thiÕu sù tham gia cña giai cÊp c«ng nh©n trong c¸c tæ chøc truyÒn thèng ®· ®Ó cho c¸nh h÷u ¸p ®Æt sù thèng trÞ - Ýt nhÊt lµ t¹i thêi ®iÓm nµy. Gièng nh ë trong mét c¸i ao tï ®äng, bät bÈn næi lªn trªn cïng. Nhng c¸c sù kiÖn sÏ lµm vì tan t×nh tr¹ng tr× trÖ hiÖn nay. Sù thèng trÞ cña c¸nh h÷u sÏ sôp ®æ. Khñng ho¶ng cña chñ nghÜa t b¶n sÏ lµm ¶nh hëng s©u s¾c tíi c¸ch nh×n nhËn cña tÊt c¶ c¸c giai cÊp, ®Æc biÖt lµ giai cÊp c«ng nh©n. Giai cÊp c«ng nh©n sÏ kh«ng cã c¸ch nµo kh¸c ngoµi viÖc t×m c¸ch tho¸t khái tai ho¹ mµ nã sÏ nhËn ch×m cuéc sèng cña hä. Giai cÊp thèng trÞ sÏ thÊy chóng kh«ng thÓ cai trÞ theo ph¬ng c¸ch cò ®îc n÷a, vµ sÏ t×m kiÕm c¸c ph¬ng ph¸p ®éc ®o¸n h¬n ®Ó cñng cè quyÒn lùc cña chóng. C¸c tæ chøc lao ®éng truyÒn thèng còng sÏ r¬i vµo khñng ho¶ng, khi mµ ®«ng ®¶o c«ng nh©n ng¶ vÒ phÝa c¸nh t¶. C¸nh h÷u sÏ bÞ vì tung, ®Èy s©u c¸c tæ chøc quÇn chóng vÒ phÝa c¸nh t¶, thËm chÝ theo híng chñ tr¬ng «n hoµ, gi÷a phe c¶i c¸ch vµ Marx-xÝt. SÏ cã c¬ héi, råi c¬ héi ®Ó giai cÊp c«ng nh©n ®æi thay x· héi. ThÕ nhng, ch×a kho¸ cho t×nh thÕ nµy vÉn lµ nh©n tè chñ quan, l·nh ®¹o cña giai cÊp c«ng nh©n.

C¸c nhµ c¶i c¸ch c¸nh t¶, díi søc Ðp cña c«ng nh©n s½n sµng nãi vÒ sù ñng hé c¶i c¸ch triÖt ®Ó vÒ chÝnh trÞ vµ x· héi, kh«ng hÒ cã quan ®iÓm hay hiÓu biÕt g× vÒ viÖc lµm thÕ nµo thÓ xo¸ bá chñ nghÜa t b¶n. Nh÷ng ch¬ng tr×nh theo trêng ph¸i Keynes cña chóng t×m mäi c¸ch ®Ó ho¹t ®éng ®îc trong khu«n khæ cña chñ nghÜa t b¶n, nhiÒu nhÊt, chØ ®em l¹i nh÷ng biÖn ph¸p phÇn nµo cho hÖ thèng. §iÒu nµy chØ ®¸p øng cho viÖc ph¶n kh¸ng l¹i bän t b¶n, mµ kh«ng hÒ gi¶i quyÕt ®îc nh÷ng vÊn ®Ò cña giai cÊp c«ng nh©n. MÆt kh¸c, nh÷ng kÎ theo Stalin ®· tõ l©u ruång bá mäi yªu s¸ch dùa trªn t tëng cña Lenin vµ Trotsky vµ cña C¸ch m¹ng Nga. Chóng ph¶i chÞu ®ùng sù th¸i ho¸ d©n téc vµ th¸i ho¸ c¶i c¸ch. §Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò lÞch sö nµy ®ßi hái nh÷ng ngêi l·nh ®¹o ph¶i häc hái ®îc nh÷ng bµi häc cña thêi ®¹i. CÇn ph¶i cã mét xu híng M¸c-xÝt ®îc thiÕt lËp ë tËn gèc rÔ s©u th¼m trong giai cÊp c«ng nh©n vµ trong c¸c tæ chøc cña c«ng nh©n. Kh«ng thÓ t¹o ra xu híng nµy chØ trong mét ®ªm, mµ ph¶i x©y dùng mét c¸ch cÇn mÉn trong mét giai ®o¹n kÐo dµi dùa trªn c¬ së nh÷ng t tëng, s¸ch lîc vµ chiÕn lîc ®óng ®¾n. Ngµy nay ®ã vÉn lµ nhiÖm vô hµng ®Çu cña chóng ta.

"ChÕ ®é t b¶n cã thÓ lµm tæn h¹i søc khoÎ cña b¹n mét c¸ch nghiªm träng"

Sù thèng trÞ cña c¸c c«ng ty ®éc quyÒn lµ sù k×m h·m khæng lå ®èi víi x· héi, ®e do¹ lµm ®Çu ®éc c¶ hµnh tinh trong qu¸ tr×nh chóng më réng quyÒn lùc vµ sù giµu cã. NÒn kinh tÕ, m«i trêng, kh«ng khÝ chóng ta thë, níc chóng ta uèng, thùc phÈm chóng ta ¨n - tÊt c¶ ®Òu ®ang bÞ ®e do¹. Qu¸ tr×nh nãng lªn toµn cÇu vµ møc níc biÓn t¨ng, sÏ cã hËu qu¶ th¶m khèc tíi m«i trêng, ®ang ®e do¹ ph¸ huû hµnh tinh nµy. T¹i Anh, n¬i mµ trong khi t×m kiÕm lîi nhuËn, ngêi ta cho gia sóc ¨n x¸c sóc vËt, g©y nªn vô bª bèi BSE ( BÖnh Bß §iªn), vµ bÞ chÝnh phñ §¶ng B¶o thñ bng bÝt. GÇn ®©y, c¸c b¸o c¸o ®a tin vÒ tai n¹n t¹i trung t©m xö lý h¹t nh©n, cã tÝch chÊt nguy hiÓm ®Õn tÝnh m¹ng cña d©n chóng, nhng mét lÇn n÷a l¹i bÞ bÞt kÝn. Vô tai n¹n míi nhÊt t¹i NhËt B¶n cµng lµm næi bËt mèi nguy hiÓm cña n¨ng lîng h¹t nh©n khi cã sù liªn quan tíi lîi Ých cña bän t b¶n. T¹i khu vùc xö lý uranium cña c«ng ty JCO c¸ch Tokyo 70 dÆm mét ph¶n øng d©y chuyÒn kh«ng kiÓm so¸t ®îc ®· t¾m nh÷ng c«ng nh©n trong phãng x¹ vµ lan ra c¶ ngoµi khu vùc víi møc ®é gÊp 4400 lÇn, buéc d©n c trong vïng ph¶i bá ch¹y. NÕu nh nh÷ng c«ng nh©n ®ã rãt vµo thïng l¾ng ®äng 40kg uranium «xÝt thay v× chØ rãt nhÇm 16kg, th× hä sÏ t¹o ra kh«ng ph¶i mét ph¶n øng d©y chuyÒn "nhá", mµ lµ mét qu¶ bom nguyªn tö cã thÓ ph¸ huû c¶ thñ ®« Tokyo.

Tríc ®ã, mét vô bª bèi t¹i Nhiªn liÖu H¹t nh©n Anh n¬i c¸c nhµ thanh tra bá qua c¸c thñ tôc an toµn vµ lµm sai lÖch d÷ liÖu vÒ nh÷ng l« nguyªn liÖu uranium-plutonium «xÝt cho NhËt B¶n. §Ó t×m kiÕm lîi nhuËn, trong viÖc sö dông n¨ng lîng h¹t nh©n c¸c nhµ t b¶n ®· chän ph¬ng ph¸p rÎ nhÊt vµ nguy hiÓm nhÊt - ph©n h¹ch h¹t nh©n. Tæng hîp h¹t nh©n lµ mét ph¬ng ph¸p s¹ch h¬n vµ an toµn h¬n nhiÒu nhng ®· bÞ bá qua v× lý do gi¸ thµnh. Qua nh÷ng hËu qu¶ cña nh÷ng th¶m ho¹ trªn, chÝnh phñ Blair vÉn cã kÕ ho¹ch t h÷u ho¸ phÇn cßn l¹i trong c«ng nghiÖp h¹t nh©n! TÊt c¶ hµnh ®éng nµy ®Ó nh»m xoa dÞu c¸c doanh nghiÖp lín vµ khu City cña Lu©n-®«n(khu Trung t©m Tµi chÝnh Th¬ng m¹i Lu©n-®«n), mÆc cho d©n chóng ph¶n ®èi kÞch liÖt. Cßn n÷a, gÇn ®©y vô dÇu trµn tõ tÇu chë dÇu Maltese vµo däc bê biÓn níc Anh ®· ph¸ huû m«i trêng biÓn. Nh÷ng c«ng ty dÇu löa nh TotalFina thuª tÇu chë dÇu vµ ch¼ng hÒ quan t©m tíi m«i trêng. Hµng ho¸ cã thÓ ®îc chuyªn trë b»ng tÇu th©n kÐp, nhng nã qu¸ ®¾t. Mèi quan t©m ®Çu tiªn cña chóng lµ lµm tiÒn - tr¶ gi¸ b»ng m«i trêng vµ søc khoÎ con ngêi - c¸i cã thÓ tiªu ®îc nh t b¶n míi lµ c¸i ®¸ng quan t©m.

Nh÷ng tiÕn bé to lín trong khoa häc vµ c«ng nghÖ ®ang ngµy cµng chuyÓn thµnh mèi ®e do¹ cho nh©n lo¹i bëi nh÷ng c«ng ty lín. Sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ gen mang l¹i nh÷ng tiÒm n¨ng cùc kú to lín cho x· héi. Nã cã thÓ gióp chóng ta thñ tiªu tËn gèc mét sè bÖnh tËt vµ lµm mét cuéc c¸ch m¹ng trong ph¬ng ph¸p bµo chÕ thuèc men. C¸c nhµ khoa häc sinh-y-häc tin r»ng cã tíi 4.000 bÖnh di truyÒn g©y ra bëi nh÷ng khuyÕt tËt trªn nh÷ng gen ®¬n nhÊt cã thÓ ®îc kh¾c phôc ®óng lóc. ViÖc sím gi¶i m· ®îc nhiÔm s¾c thÓ 22, b»ng sù hîp t¸c quèc tÕ, sÏ ®em l¹i cho c¸c nhµ khoa häc ph¬ng ph¸p ch÷a vµ ®iÒu trÞ kh«ng thÓ h×nh dung næi cho mét sè bÖch tËt mµ giê ®©y vÉn cßn ®îc hiÓu biÕt rÊt Ýt. ThÕ nhng, khi di truyÒn häc n»m trong tay c¸c c«ng ty ®a quèc gia, trong cuéc ch¹y ®ua v× lîi nhuËn ®éc quyÒn, cã thÓ dÉn tíi ®ñ lo¹i th¶m ho¹ do chÝnh con ngêi t¹o nªn.

C¸c nhµ c«ng nghiÖp ®ang nghiªn cøu gen, nh c«ng ty Mü Celera Genomics, ®· xin cÊp b»ng s¸ng chÕ cho 6.500 ®o¹n ADN. C¸c nhµ nghiªn cøu cña c«ng ty ®ang tËp trung vµo nh÷ng gen cã nhiÒu "lîi nhuËn" h¬n, d÷ liÖu cña gen nµy cã thÓ ®îc tiÕt lé cho nh÷ng ngêi ®· tr¶ tiÒn. §iÒu nµy hoµn toµn tr¸i ngîc víi d÷ liÖu cña Dù ¸n Gen Loµi ngêi, hîp t¸c gi÷a Anh vµ Mü, ®îc tµi trî tõ nguån tõ thiÖn vµ tõ nh÷ng ngêi tr¶ thuÕ, c«ng bè c¸c d÷ liÖu ngay khi nã ®îc hoµn thµnh mµ kh«ng hÒ mÊt tiÒn. Mét ®iÒu tÊt yÕu lµ, c¸c c«ng ty dîc phÈm vµ c«ng nghÖ sinh häc, muèn b¶o ®¶m ch¾c ch¾n viÖc kiÓm so¸t thÞ trêng, sÏ xin cÊp b»ng s¸ng chÕ vÒ viÖc sö dông nh÷ng th«ng tin míi. Trong cuéc s¨n t×m nh÷ng mãn lêi tµi chÝnh khæng lå, nh÷ng c«ng ty ®éc quyÒn g¾ng søc ®e do¹ céng ®ång x· héi ph¶i nhîng bé.

Sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ biÕn ®æi gen trong thùc phÈm cã thÓ mang l¹i nh÷ng tiÒm n¨ng to lín trong viÖc ph¸t triÓn thùc phÈm trong t¬ng lai. ThÕ nhng, trong tay cña nh÷ng c«ng ty ®a quèc gia, h¸m lîi vµ quyÒn lùc, sÏ cã rÊt nhiÒu nguy c¬ khñng khiÕp. Vô bª bèi BÖnh Bß §iªn thùc sù lµ mét lêi c¶nh b¸o khñng khiÕp. C¸c ph¬ng ph¸p qu¸-t¨ng-cêng trong trång trät, cã sö dông hoãc-m«n vµ kh¸ng sinh ®· lµm ®Çu ®éc chuçi thøc ¨n. Monsanto, mét c«ng ty c«ng nghÖ sinh häc khæng lå, s¶n xuÊt rbst, ®©y lµ mét hoãc-m«n t¨ng trëng ë bß ®· ®îc biÕn ®æi gen, ®îc tiªm vµo 30% gia sóc cho s÷a ë Mü. MÆc dï ®· cã nh÷ng chÊp thuËn chÝnh thøc vÒ mÆt søc khoÎ, nh÷ng ph¶n ®èi kÞch liÖt ®ang d©ng lªn tõ phÝa nh÷ng nhãm ngêi tiªu dïng vµ thËm chÝ c¶ tõ chÝnh phñ. Theo nh÷ng nghiªn cøu cña c¸c chuyªn gia vÒ thó y, ®éng vËt ®iÒu trÞ b»ng hoãc-m«n ph¶i chÞu ®ùng nh÷ng t¸c ®éng kh«ng mong muèn, bao gåm nh÷ng vÊn ®Ò nh quÌ quÆt vµ kh¶ n¨ng sinh s¶n. Kh¸ng sinh, tõ con ®êng vµo s÷a råi vµo c¬ thÓ con ngêi, sÏ lµm n¶y sinh nh÷ng ph¶n øng dÞ øng vµ kh¸ng kh¸ng sinh.

HËu qu¶ cña viÖc ®a c¸c lo¹i hoãc-m«n vµ c¸c lo¹i c©y trång n«ng nghiÖp ®· ®îc biÕn ®æi gen vµo chuçi thùc phÈm mµ kh«ng nghiªn cøu kü lìng sÏ mang l¹i tai tiÕng thùc sù. §èi víi c¸c c«ng ty ®éc quyÒn th× hËu qu¶ x· héi chØ ®¸ng gi¸ b»ng nh÷ng ®ång xu lÎ. BÊt chÊp nh÷ng ¶nh hëng tíi søc khoÎ con ngêi vÉn cha hÒ ®îc biÕt, th× c¸c c«ng ty n«ng s¶n ®· c¸c b¬m s¶n phÈm biÕn ®æi gen vµo thÞ trêng thÕ giíi víi sè lîng lín cha tõng thÊy. C«ng ty Monsanto ®· s¶n xuÊt mét gen gäi lµ "kÎ huû diÖt", gen nµy trùc tiÕp ¶nh hëng tíi kh¶ n¨ng sinh s¶n cña c©y trång. MÆc dï c©y trång ®îc xem lµ "khoÎ m¹nh h¬n", nhng biÕn ®æi gen cã nghÜa lµ h¹t gièng mµ c«ng ty nµy s¶n xuÊt lµ kh«ng cßn kh¶ n¨ng sinh s¶n. Víi vò khÝ nµy, Monsanto hy väng sÏ b¸n h¹t gièng cho n«ng d©n cña nh÷ng níc kÐm ph¸t triÓn, nh÷ng ngêi sÏ trë nªn hoµn toµn phô thuéc vµo nh÷ng c«ng ty nµy cho mïa vô h»ng n¨m. Sau khi d©n chóng la hÐt ph¶n ®èi, Monsanto ®· høa sÏ kh«ng th¬ng m¹i ho¸ dù ¸n nµy. ThÕ nhng, nh÷ng c«ng ty kh¸c, nh Zeneca, vÉn ®ang tiÕp tôc theo ®uæi nh÷ng nghiªn cøu t¬ng tù ®èi víi c©y ng«. Ch¾c ch¾n nh÷ng c«ng nghÖ nµy sÏ cã tiÒm n¨ng to lín trong n«ng nghiÖp, nhng chØ víi ®iÒu kiÖn nã ph¶i ®îc giËt ra khái tay nh÷ng kÎ t×m kiÕm lîi nhuËn riªng.

Chñ nghÜa x· héi hay chñ nghÜa man rî

Marx vµ Engels ®· c¶nh b¸o r»ng sù lùa chän mµ x· héi ph¶i ®èi mÆt lµ sù lùa chän gi÷a chñ nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa man rî. Nh÷ng chÝnh trÞ gia theo ®êng lèi c¶i c¸ch ®· g¹t bá nh÷ng c¶nh c¸o nµy nh thÓ nã chØ lµ ®iÒu tëng tîng. Chóng kh«ng cã kh¶ n¨ng thÊu hiÓu hoÆc thËm chÝ nhËn ra ®éng c¬ giai cÊp díi chÕ ®é t b¶n. Chóng xem chñ nghÜa ph¸t-xÝt tµn b¹o cña Hitler, Mussolini vµ Franco, kh«ng ph¶i lµ biÓu hiÖn cña chñ nghÜa t b¶n trong giai ®o¹n thèi n¸t, mµ chØ lµ nh÷ng ®Æc trng ngÉu nhiªn trong qu¸ khø. Nhng chñ nghÜa t b¶n trong thÕ kû qua ®· mang l¹i nh÷ng ¸c méng vÒ sù suy tho¸i vµ khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi, chñ nghÜa ph¸t-xÝt tµn b¹o, thÊt nghiÖp trÇm träng vµ hai cuéc ®¹i chiÕn thÕ giíi, ®· gÇn nh tiªu huû c¶ nh©n lo¹i. ThËm chÝ ngay c¶ trong thêi kú sau chiÕn tranh, chñ nghÜa t b¶n phÇn nµo vît qua nh÷ng khã kh¨n, nhng hiÕm cã mét ngµy nµo cã hoµ b×nh. Nh©n lo¹i ®· chøng kiÕn sù ch¹y ®ua vò trang t¹o dùng mét thïng thuèc næ h¹t nh©n vµ nh÷ng vò khÝ giÕt ngêi th«ng thêng cã thÓ ph¸ huû hµnh tinh nµy nhiÒu lÇn. Con ngêi ®· ph¸t triÓn tíi møc ®ñ kiÕn thøc ®Ó ph¸ huû ®ång lo¹i b»ng ph¬ng tiÖn §¶m b¶o Huû diÖt LÉn nhau. MÆc dï Liªn bang X«-viÕt ®· sôp ®æ, ngµy nay nh÷ng vò khÝ giÕt ngêi nµy tiÕp tôc qu¨ng lªn mét bãng ®en bao trïm kh¾p hµnh tinh.

ThËm chÝ c¸c nhµ chiÕn lîc t s¶n kh«ng ph¶i kh«ng nhËn thøc ®îc nh÷ng nguy c¬. Mét bµi x· luËn trªn tê The Observer trong khi ph©n tÝch mét triÓn väng t¬ng lai bi quan cña hÖ thèng t b¶n, ®· buéc ph¶i chó ý ®Õn nh÷ng kh¶ n¨ng vÒ mét "chñ nghÜa man rî míi" trong t¬ng lai, trong ®ã Chechnya vµ Kosovo lµ nh÷ng nh¾c nhë bæ Ých. "RÊt ®¸ng tin cËy khi cho r»ng chóng ta ®ang ë bªn lÒ cña chñ nghÜa man rî míi, n¬i nh÷ng thµnh tùu vÒ kinh tÕ vµ x· héi chóng ta ®ang hëng thô sÏ biÕn mÊt trong nh÷ng mí hçn ®én cña chñ nghÜa d©n téc, chiÕn tranh côc bé, khñng ho¶ng tµi chÝnh vµ b¶o vÖ mËu dÞch, bëi v× ngêi ta cho r»ng thËp kû tíi sÏ t¹o dùng lªn vµ kÐo dµi c¸i qu¸ tr×nh mµ chóng ta ®· tr¶i qua 55 n¨m tríc...

"H¬n thÕ n÷a, hÖ thèng t b¶n toµn cÇu hiÖn nay ®îc x©y trªn c¸t. Tµi chÝnh quèc tÕ ®· ph¸ vì biªn giíi quèc gia vµ trë thµnh toµn cÇu víi quy m« kh¶ n¨ng ®Çu c¬ nhanh chãng cha tõng thÊy tríc nay. TiÒn tÖ cña nh÷ng nÒn kinh tÕ lín nhÊt thÕ giíi - Mü vµ NhËt B¶n - cã thÓ lªn xuèng d÷ déi trong vµi th¸ng; ®èi víi c¸c nÒn kinh tÕ nhá sù dao ®éng thËm chÝ cßn ®éc h¹i h¬n. Nh÷ng c¶nh b¸o r»ng Wall Street lµ mét thÞ trêng chøng kho¸n bong bãng, víi gi¸ c¶ l¹m ph¸t khæng lå vµ thiªn vÒ ®Çu c¬ liªn tiÕp, cã thÓ trë thµnh thêng lÖ nhng chóng vÉn kh«ng hÒ bít ®i tÝnh nghiªm träng; sù l©y lan, qua viÖc ®Çu c¬ vµo c¸c c«ng ty Internet thua lç, ®ang tr¶i réng tíi Lu©n-®«n. §iÒu nµy sÏ lµm mét ng©n hµng ®ang trong t×nh tr¹ng qu¸ c¨ng hoÆc mét tai ho¹ kinh tÕ kh«ng mong muèn g©y sèc cho tÊt c¶ c¸c ng©n hµng, víi sù dÝnh kÕt quèc tÕ hiÖn nay, toµn bé hÖ thèng tµi chÝnh sÏ quay cuång."(2/1/00)

BÊt chÊp vÎ bÒ ngoµi cña diÖn m¹o v¨n ho¸ cña ph¬ng T©y v¨n minh, sù ph¶n ®éng mang tÝch chÊt t b¶n cã thÓ mau chãng ph¸t triÓn trong cÆn b· cña kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ khñng ho¶ng x· héi. Tríc khi Hitler xuÊt hiÖn, §øc lµ mét ®Êt níc cã v¨n ho¸ nhÊt ch©u ¢u. Phong trµo c«ng nh©n §øc lµ phong trµo m¹nh mÏ nhÊt trªn thÕ giíi. Cho ®Õn tËn n¨m 1933, thêi ®iÓm mµ giíi l·nh ®¹o §¶ng D©n chñ X· héi vµ l·nh ®¹o c«ng ®oµn §øc vÉn g¹t bá nguy c¬ ph¸t-xÝt ph¶n ®éng. Chóng tuyªn bè "Nã sÏ kh«ng bao giê diÔn ra ë ®©y" cèt ®Ó cè g¾ng ru ngñ giai cÊp c«ng nh©n.

Trong khi cã mét sù thËt lµ bän t s¶n kh«ng hÒ muèn liÒu lÜnh mét lÇn n÷a giao quyÒn lùc cho nh÷ng kÎ ph¸t-xÝt ®iªn cuång, khi quyÒn lùc cña chóng bÞ l©m nguy, chóng cã thÓ dÔ dµng giao tÊt c¶ cho mét chÕ ®é chÝnh-trÞ-qu©n-sù, nh ë Chile n¨m 1973. Cã mét ®iÒu thó vÞ r»ng tríc Pinochet, Chile ®· ®îc coi lµ "níc Anh cña Mü La-tinh". TÇng líp c«ng chøc ®Æc quyÒn cßn ®¸ng tin cËy h¬n nhiÒu so víi bän ph¸t-xÝt míi phÊt lªn. Quan ®iÓm, nh©n c¸ch, gi¸o dôc, vµ v.v. lµm cho hä trë thµnh sù lùa chän hîp lý h¬n nhiÒu. Vµ khi Tíng Pinochet biÓu d¬ng lùc lîng, qu©n ®éi cã thÓ chÊp nhËn nh÷ng biÖn ph¸p tµn nhÉn nhÊt nÕu cÇn. Sù thùc lµ hiÖn t¹i bän t b¶n thÝch cai trÞ b»ng "d©n chñ", v× nh÷ng ®¹i biÓu d©n chñ dÔ uèn n¾n h¬n nhiÒu so víi c¸c vÞ tíng, ®Æc biÖt lµ trêng hîp Noriega ë Panama vµ Zia ë Pakistan. ThÕ nhng, trong thêi kú khñng ho¶ng x· héi, nh÷ng chÕ ®é kiÓu B«n-na-p¸c nµy l¹i lµ ph¬ng tiÖn cai trÞ t s¶n phï hîp h¬n - Ýt nhÊt lµ còng trong mét thêi thêi gian nµo ®ã. Nhng víi søc m¹nh cña giai cÊp c«ng c«ng nh©n ë Mü vµ ch©u ¢u, chÕ ®é nµy, nh ë Hy L¹p vµo cuèi nh÷ng n¨m 1960, kh«ng cÇn tån t¹i trong mét thêi gian dµi, sÏ dÉn tíi nh÷ng biÕn ®éng c¸ch m¹ng. §ã lµ lý do t¹i sao giai cÊp thèng trÞ buéc ph¶i ®¾n ®o tríc khi lao vµo cuéc m¹o hiÓm ®Õn nh vËy.

Ngµy nay, nh÷ng yÕu tè man rî cã mÆt ë nh÷ng vô th¶m s¸t t¹i Rwanda Uganda vµ Somalia vµ t¹i nhiÒu n¬i kh¸c trªn thÕ giíi. Nhng ®©y kh«ng chØ lµ vÊn ®Ò ë nh÷ng níc "l¹c hËu". T¹i Ch©u ¢u "v¨n minh", cuéc thanh trõng s¾c téc khñng khiÕp ®ang diÔn ra ë Balkans ngay tríc m¾t qu©n ®éi cña NATO. Nh÷ng vô nÐm bom Liªn bang Nam t vµ Iraq cho thÊy sù tµn ¸c l¹nh lïng cña c¸c thÕ lùc ®Õ quèc. T¹i Nga, chÕ ®é t b¶n ®ang tiÕn hµnh mét cuéc chiÕn tranh ®Ém m¸u chèng nh÷ng ngêi d©n Chechen. Nh÷ng diÔn biÕn nµy ®ang r¨n ®e nh÷ng phong trµo c«ng nh©n. Giai cÊp c«ng nh©n kh«ng cã thêi gian v« h¹n ®Ó xo¸ bá chñ nghÜa t b¶n. NÕu kh«ng cã lèi tho¸t, bän t b¶n sÏ tÊt yÕu chuyÓn sang chñ nghÜa B«n-na-p¸c ®Ó gi÷ v÷ng quyÒn lùc cña chóng.

Søc m¹nh cña gai cÊp c«ng nh©n

T×nh thÕ thËt v« cïng khã kh¨n. Nhng thÕ ®øng cña giai cÊp c«ng nh©n kh«ng hÒ tuyÖt väng. Tr¸i l¹i, cha bao giê giai cÊp c«ng nh©n l¹i lín m¹nh c¶ vÒ sè lîng vµ vÒ tÝnh ®oµn kÕt. Cã mét sù c©n b»ng vÒ lùc lîng giai cÊp cho v« s¶n quèc tÕ. Trong qu¸ khø, kh«ng hÒ diÔn ra sù c¹n kiÖt nh÷ng c¬ héi c¸ch m¹ng. Vµ ®iÒu nµy còng sÏ diÔn ra c¶ trong t¬ng lai n÷a. GÇn ®©y t¹i Indonesia sù kiÖn lËt ®æ tªn ®éc tµi ®¸ng ghÐt Suharto, kÎ cai trÞ suèt 35 n¨m vµ giÕt h¹i hµng triÖu ngêi céng s¶n vµ nh÷ng ngêi thuéc tæ chøc c«ng ®oµn, cho thÊy sù c¬ng quyÕt cña quÇn chóng. ThËt ®¸ng tiÕc, sù yÕu kÐm cña giíi l·nh ®¹o lµm cho c¸ch m¹ng cßn l©u míi cã thÓ ®îc hoµn thµnh, vµ víi yÕu kÐm nµy, thùc tr¹ng nµy sÏ cßn kÐo dµi nhiÒu n¨m n÷a. Nhng ®iÒu ®ã thÓ hiÖn mét ®iÒu: kh«ng g× cã thÓ ®Ëp tan ý chÝ lµm ®æi thay x· héi cña giai cÊp c«ng nh©n. Giai cÊp v« s¶n gièng nh vÞ thÇn Hy L¹p Anteus; mçi khi «ng bÞ nÐm xuèng ®Êt, «ng l¹i ®îc tiÕp thªm søc m¹nh tõ ngêi mÑ lµ thÇn ®Êt.

Sö dông c¸ch diÔn ®¹t cña Marx, chuét chòi cña c¸ch m¹ng ®ang ®µo s©u trong nÒn mãng cña x· héi t b¶n. Nh÷ng tæ chøc cè g¾ng k×m chÕ c«ng nh©n l¹i sÏ bÞ ph¸ vì bëi khñng ho¶ng bªn trong hµng ngò cña chóng. Mét c¸ch biÖn chøng, nh÷ng sù kiÖn sÏ lµm rung chuyÓn tíi tËn nÒn t¶ng x· héi, vµ cïng víi nã lµ giai cÊp c«ng nh©n vµ c¸c tæ chøc c«ng nh©n. Tõ nh÷ng cuéc ®Êu tranh cña nh÷ng lùc lîng sèng ®éng, nh÷ng tÇng líp tØnh ngé nhÊt cña giai cÊp v« s¶n sÏ t×m tíi con ®êng cña chñ nghÜa Marx. TÊt c¶ nh÷ng ngêi thÇy vÜ ®¹i cña chñ nghÜa Marx ®· ®Æt niÒm tin tëng to lín vµo kh¶ n¨ng lµm ®æi thay x· héi cña giai cÊp c«ng nh©n. Trotsky ®· nãi "chñ nghÜa x· héi khoa häc lµ biÓu hiÖn cã ý thøc cña qu¸ tr×nh lÞch sö v« ý thøc; Êy lµ, sù thóc ®Èy b¶n n¨ng vµ m·nh liÖt cña giai cÊp v« s¶n ®Ó x©y dùng l¹i x· héi tõ khëi ®iÓm céng s¶n. Ngµy nay trong kû nguyªn cña khñng ho¶ng vµ chiÕn tranh, trong t©m lý cña c«ng nh©n nh÷ng xu thÕ h÷u c¬ nµy ®ét nhiªn trë nªn cùc kú sèng ®éng."

Sù kiÖn, sù kiÖn, råi sù kiÖn sÏ lµm chuyÓn biÕn toµn bé t×nh thÕ. Giai cÊp c«ng nh©n sÏ häc ®îc tõ nh÷ng kinh nghiÖm ®au ®ín tõ cuéc sèng mµ chñ nghÜa t b¶n kh«ng hÒ më ra lèi tho¸t. Lenin nãi "mét gam kinh nghiÖm b»ng mét tÊn lý thuyÕt." T tëng M¸c-xÝt vµ chñ nghÜa x· héi sÏ giµnh ®îc mèi quan t©m ®«ng ®¶o khi c¸nh t¶ ®o¹t l¹i c¸c tæ chøc cña c«ng nh©n. Xu thÕ M¸c-xÝt ph¶i tù b¶n th©n nã dùa trªn kh¶ n¨ng cña giai cÊp c«ng nh©n ®Ó chiÕn ®Êu. C«ng nh©n ®ang g¸nh v¸c trªn vai ®Þnh mÖnh cña x· héi vµ t¬ng lai cña nh©n lo¹i. Tõ quèc gia nµy tíi quèc gia kh¸c giai cÊp c«ng nh©n sÏ bÞ ®Èy vµo con ®êng c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. §îc vò trang víi s¸ch lîc vµ chiÕn lîc ®óng ®¾n, viÖc giai cÊp v« s¶n ë mét quèc gia quan träng giµnh ®îc quyÒn lùc sÏ lµm chuyÓn biÕn toµn bé t×nh h×nh thÕ giíi. Nã sÏ th¾p s¸ng c¶ thÕ giíi, mang l¹i sù thiÕt lËp mét Liªn bang X· héi Chñ nghÜa ch©u ¢u vµ tiÕn tíi mét Liªn bang ThÕ giíi c¸c Níc X· héi Chñ nghÜa.

§iÒu nµy sÏ më ra con ®êng ph¸t triÓn kh«ng cã giíi h¹n cho x· héi, khoa häc, kü thuËt vµ v¨n ho¸. Nãi mét c¸ch v¨n vÎ nã sÏ më ®êng tíi tËn c¸c v× sao. LÇn ®Çu tiªn, nh©n lo¹i cã thÓ b¾t ®Çu lµm chñ thiªn nhiªn. NÕu kÓ ®Õn tÊt c¶ c¸c nhµ khoa häc tõ tríc cho tíi nay th× chÝn m¬i l¨m phÇn tr¨m trong sè ®ã ®ang sèng trong thêi ®¹i cña chóng ta. Cã rÊt nhiÒu ®iÒu ®Ó nãi vÒ cuéc c¸ch m¹ng Internet, nã sÏ mang l¹i nh÷ng tiÒm n¨ng kinh ng¹c cho mét nÒn kinh tÕ cã kÕ ho¹ch trong t¬ng lai, nhng ngµy nay ba phÇn t d©n sè thÕ giíi kh«ng cã ®iÖn tho¹i ®Ó truy nhËp m¹ng. LÜnh vùc khoa häc nµy vÉn cßn trong thêi kú trøng níc. TiÒm n¨ng lµ v« h¹n. Nhng chØ trªn nÒn t¶ng cña mét thÕ giíi cã kÕ ho¹ch, mét thÕ giíi hîp t¸c, vµ mét chÝnh phñ thÕ giíi. Mét hÖ thèng nh vËy chØ cã thÓ dùa trªn nÒn t¶ng x· héi chñ nghÜa trªn toµn thÕ giíi, vµ sù gi¶i thÓ nhµ níc, b¹o lùc, vµ tÊt c¶ c¸c h×nh thøc ¸p bøc.

"Con ngêi sÏ buéc môc ®Ých cña b¶n th©n ph¶i lµm chñ ®îc c¶m xóc, n©ng b¶n n¨ng lªn tÇm cao cña ý thøc, lµm cho b¶n n¨ng trë nªn trong s¸ng, v¬n réng ý chÝ ®Õn tËn nh÷ng n¬i s©u kÝn, vµ ®a b¶n th©n con ngêi tíi mét tr×nh ®é míi, ®Ó s¸ng t¹o nªn mét thùc thÓ sinh vËt x· héi cao h¬n, hay, nÕu b¹n muèn, mét siªu nh©n.

"ThËt khã tiªn ®o¸n giíi h¹n cña chÕ ®é tù qu¶n n¬i mµ con ngêi cña t¬ng lai cã thÓ v¬n tíi, còng thËt khã tiªn ®o¸n nh÷ng tÇm cao mµ con ngêi cã thÓ lµm chñ kü n¨ng cña m×nh. X©y dùng x· héi vµ tù gi¸o dôc c¶ vÒ thÓ chÊt lÉn tinh thÇn sÏ trë thµnh hai khÝa c¹nh cña mét vµ cïng mét qu¸ tr×nh. TÊt c¶ lÜnh vùc nghÖ thuËt - v¨n häc, s©n khÊu, héi ho¹, ©m nh¹c vµ kiÕn tróc sÏ mang l¹i cho qu¸ tr×nh nµy thªm mét h×nh thøc ®Ñp ®Ï. ChÝnh x¸c h¬n, mét h×nh thøc trong ®ã chøa ®ùng c¶ nhiÖm vô x©y dùng v¨n ho¸ vµ tù gi¸o dôc cña con ngêi Céng s¶n, sÏ lµm ph¸t triÓn tÊt c¶ yÕu tè cuéc sèng cña nghÖ thuËt ®¬ng thêi tíi ®Ønh cao nhÊt. Kh«ng thÓ h×nh dung ra ®îc con ngêi sÏ trë nªn m¹nh mÏ h¬n, kh«n ngoan h¬n vµ tinh tÕ h¬n ®Õn nhêng nµo; c¬ thÓ con ngêi sÏ trë nªn hoµn thiÖn h¬n, chuyÓn ®éng nhÞp nhµng h¬n, giäng nãi du d¬ng h¬n. C¸c h×nh thøc cña cuéc sèng sÏ trë nªn s«i næi ®Çy Ên tîng. Mét con ngêi b×nh thêng sÏ ®¹t ®Õn nh÷ng tÇm cao cì Aristotle, Goethe, hay Marx. Vµ trªn nh÷ng ®Ønh cao míi l¹i sÏ mäc lªn nh÷ng ®Ønh cao míi."(Leon Trotsky, V¨n häc vµ C¸ch m¹ng)

Ted Grant vµ Rob Sewell